نکات حياتي در برنامه ريزي درسي

نکات حياتي در برنامه ريزي درسي

 

نکات حياتي در برنامه ريزي درسي

آيا تاکنون در هنگام مطالعه به مشکلاتي از اين قبيل برخورده ايد؟ مثلاً حس مي کنيد براي مطالعه زمان کافي نداريد، و يا اين که براي امتحان مطالعه کرده ايد اما تاکنون چيزي به خاطر نداريد و يا اين که حس مي کنيد مطالعه ي مفيدي نداشته ايد. اين ها همه ناشي از نداشتن برنامه است.چرا که براي يک مطالعه ي مفيد نياز به برنامه ريزي داريم. برنامه ريزي به مطالعات ما جهت مي بخشد و از هدر رفتن بسياري از وقت هاي با ارزش جلوگيري مي کند. اما حال اين سؤال پيش مي آيد که:

چگونه برنامه ريزي کنيم؟
وقتي سخن از برنامه ريزي به ميان مي آيد، برخي افراد از عدم موفقيت در برنامه شان
گله مي کنند که: ما برنامه ريزي کرديم ولي پيشرفتي در کارمان حاصل نشد و به سود مورد نظر، دست نيافتيم! بايد به اين گونه افراد يادآور شويم که در برنامه ريزي، اصولي را رعايت کرد و از اموري پرهيز کرد، و گرنه نمي توان اين برنامه را برنامه اي پايا و سودآور دانست.
در اين جا به چند عنصر اساسي در برنامه ريزي اشاره مي کنيم:

۱- تعيين هدف :
 

برنامه ريزي صحيح، هنگامي امکان پذير است که هدف، به خوبي تعيين و تعريف شده باشد تا کارهاي لازم براي رسيدن به آن انجام گيرد. اهداف، نيروي محرکه افراد براي فعاليت هستند. نقش هدف ها در تعيين استانداردها و الگوها نيز غير قابل انکار است.

۲- رعايت الويت :
در يک برنامه خوب بايد الويت ها را مشخص و آنها را رعايت کرد، زيرا عدم رعايت اولويت، موجب مي شود که مسائل مهمي بدون رسيدگي يا به صورت ناقص رها شوند.

۳- شناسايي دزدان وقت :
گاهي تصميم جدي مي گيريم آن طور که برنامه ريزي کرده ايم، عمل کنيم اما کارها به شکلي که برنامه ريزي کرده ايم پيش نمي رود. در پاره اي از اين مشکلات، خودمان مقصريم؛ اما در بخشي از اين مشکلات، اطرافيان و مسائلي ديگر هستند که زمان را از ما مي گيرند و برنامه هاي ما را دچار آفت مي کنند و به ما زيان مي رسانند. براي نمونه: تلفن، دوست، تلويزيون، اينترنت و…
در برنامه ريزي صحيح و پايدار بايد سعي کنيم دزدان وقت و مشکل آفرينان در برنامه را شناسايي کرده، پيش از انجام دادن کار، آنها را از خود دور کنيم.
عارفي مي گويد: «بپرهيز از دوستي با کساني که براي گذراندن وقت خود به زيارت تو مي آيند تا روزت را از تو بگيرند.»(۱)

۴- تلاش در اجراي برنامه :
انساني موفق خواهد بود که علاوه بر برنامه ريزي صحيح، بر اجراي آن نيز تلاش مي کند و در راه آن، پايدار باشد. ثبات قدم در سازمان دهي وقت بر اساس اصول برنامه ريزي، نه تنها افراد را به سوي توسعه و بهبود آشکار رهنمون مي سازد، بلکه فشارهاي روحي را کاهش داده، در نتيجه، گرايش رفتاري مثبت و خوش بينانه را در زندگي فرد، ايجاد مي کند.

۵- يادداشت کردن برنامه :
 

در تعاليم ديني، به نوشتن برنامه ها سفارش شده است.چنان که نقل شده است امام هادي عليه السلام خادمش را به کارهاي مختلفي امر فرمود و براي اين که در يادش بماند، به او امر فرمود که آنها را بنويسيد.(۲)
نوشتن برنامه، فوايدي در بر خواهد داشت که به برخي از آنها اشاره مي کنيم:
يک. با نوشتن برنامه، چيزي از برنامه ها را از دست نخواهيم داد.
دو. برنامه نوشته شده، بار حفظ و نگهداري برنامه را از ذهن بر مي دارد.
سه. برنامه نوشته شده، داراي تحرک رواني براي انجام دادن کار است.
چهار. تمرکز بهتري در شخص بوجود مي آيد و پافشاري بيشتري به انجام رساندن برنامه خواهد داشت.
پنج. تعيين مهلت پاياني:يکي از مواردي که در نوشتن برنامه ريزي روزانه بايد به آن توجه شود، تعيين مهلت انجام دادن هر فعاليت است.اين کار، شما را مقيد مي کند تا ظرف زمان تعيين شده، کار را انجام دهيد.
حال با توجه به اين کار که عناصر برنامه ريزي را شناختيم مي توان يک برنامه ريزي صحيح را در قالب مراحل زير انجام داد.
۱- فهرستي از تمامي فعاليت هايي که مي خواهيم انجام دهيم تهيه مي کنيم.
۲- فعاليت هايمان را الويت بندي مي کنيم به طوري که کارهاي مهم و ضروري در الويت قرار گيرند و کارهايي که از ضرورت کمتري برخوردارند در مراتب پايين تري قرار گيرند. حتي شايد لازم باشد گاهي اوقات از کارهاي کوچک و ضروري چشم پوشي کرد.
۳- براي انجام هر فعاليت، متناسب با خود آن فعاليت زمان کافي مشخص کنيم که همان طور هم که قبلا گفته شد اين کار باعث مي شود ما هر فعاليتي را در زمان مشخص شده انجام دهيم و خود باعث صرفه جويي در وقت و زمان است.
۴- ارزيابي و کنترل برنامه: نظارت، ارزيابي و کنترل برنامه، کارآمد ترين قسمت در استفاده از زمان است که احتياج به وقت، تأمل و درايت همراه با جديت و پشتکار دارد. بسياري از اين قسمت کار غفلت مي ورزند، نقص کار خود را نمي فهمند و راه پيشرفت خود را نمي يابند. بايد حتماً در حين انجام دادن برنامه، بر کار نظارت نمود و تمام وقفه ها و مشکلاتي که در برنامه پيش مي آيد در ستون مربوط به آن در برنامه ثبت کرد. اين کار را بايد در حين روز انجام دهيد. در غير اين صورت، در پايان روز نمي توانيد به درستي اين وقفه ها را شناسايي کنيد.بايد هر شب قبل از نوشتن برنامه روز بعد، وقتي را براي بررسي و ارزيابي برنامه همان روز اختصاص دهيد و با شناسايي نقاط ضعف و قوت، براي برطرف کردن نقاط ضعف، تدبيري بينديشيد و راهي نو اتخاذ کنيد.
پس به طور کلي براي ارزيابي برنامه بايد ببينيم آيا زماني که به هر فعاليت اختصاص داده ايم کافي بوده يا نه، و يا اين که در اين زمان از اين فعاليت نتيجه ي مطلوب را گرفته ايم يا نه؟ که در صورت منفي بودن اين جواب ها بايد در اختصاص زمان به فعاليت هاي مشخص تجديد نظر کنيم و زمان هاي مناسبتري را انتخاب کنيم.

ويژگي هاي برنامه ريزي خوب :
۱- انعطاف پذيري :
هميشه آنچه در ذهن شما بوده و در برنامه منعکس شده، در عمل اتفاق نمي افتد. آنچه موجب مي شود شما از مسير برنامه منحرف نشويد، انعطاف پذيري برنامه و روش اتخاذي شما در مقابل اين گونه حوادث است که شاخص هوش و خلاقيت شما نيز هست.
پس براي آنکه برنامه ي خوبي داشته باشيم بايد انعطاف پذيري لازم براي جابه جايي فعاليت ها در زمان ديگر را در نظر بگيريم. يعني نيازي نيست که دقيقه به دقيقه از زمان مان را در برنامه ذکر کنيم و بايد در برنامه زمان هايي براي انجام کارهاي پيش بيني نشده هم در نظر گرفت.

۲- برنامه بايد بر اساس شرايط و خلقيات هر فرد باشد.
مثلاً ساعت و زماني که براي هر فعاليت در نظر گرفته مي شود بايد براساس مشخصات فردي آن شخص باشد.

۳- مشخص بودن الويت ها :
همان طور هم که قبلاً گفته شد الويت بندي فعاليت ها مهم است در مطالعه هم بايد شاخص الويت بندي رعايت شود به طوري که براي مطالعه ي کتاب هاي مختلف آنهايي در الويت قرار گرفته باشند که از اهميت بيشتري برخوردارند و هم چنين يک کتاب سخت و يک کتاب آسان و بالعکس به صورت پي در پي مطالعه شود، چرا که مطالعه ي دو کتاب سخت به صورت متوالي باعث خسته شدن ذهن و کاهش بازدهي مي شود.

۴- فشرده نبودن برنامه :
ممکن است زماني که براي انجام فعاليتي در نظر گرفته ايد کافي نباشد، پس نياز است علاوه بر زمان مشخص شده، مقداري وقت اضافي را خالي بگذاريم تا در صورت نياز بتوانيم از آن استفاده کنيم. مثلاً اگر از ساعت ۱۰-۸ را به انجام کار خاصي اختصاص داده ايم. شروع کار بعد را از ۱۰:۳۰ يا ۱۰:۴۵ به بعد انجام دهيم. که از اين فاصله ي زماني مي توان هم براي استراحت کردن و هم براي اتمام کار قبلي استفاده کرد و اين خود اعتماد به نفس و آرامش خيال بهتري در شما ايجاد خواهد کرد.

۵- مشخص بودن علايق :
در برنامه اي که مي نويسيم بايد فعاليت هاي مورد علاقه مان را در برنامه جاي دهيم، چرا که مطالعه ي مداوم خستگي مفرطي در فرد ايجاد مي کند و اين خود باعث دلزدگي از درس و مطالعه مي شود که اگر بعضي از فعاليت ها و علايق مان را در برنامه جاي دهيم اين چنين نخواهد شد.
حال براي آنکه مطالعه مفيد و با کيفيت داشته باشيم بايد مطالعه مان را تقويت کنيم.

 

راه های ارتباطی با مشاورین ارشد رتبه پرور موسسه حرف آخر:

تلفن : ۰۲۱۶۶۰۲۸۱۲۶  – ۰۹۹۰۳۳۵۷۰۲۰

ساعات تماس با مشاورین حرف آخر:  به صورت شبانه روزی (حتی روز های تعطیل)

سايت مركزي موسسه حرف آخر: www.harfeakher.org

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *